اقتضائات نوجوانی
مقدمه:
-
هدف جلسه: مرور مبانی رشد مخصوص دوره نوجوانی برای ارتقاء توانمندی مربیان در پاسخگویی به سؤالات، درک اختلالات، و بهبود برنامه‌ریزی تربیتی.
-
نقد: بسیاری از طرح‌های آموزشی مثل سند تحول، فرض را بر "آموزش از مدرسه" گذاشته‌اند، نه از تولد؛ در حالی که تربیت باید از بدو تولد طراحی شود.
طرح اصلی:
الف) انسان در مسیر رشد خود با پنج نسبت اصلی روبروست:
-
نسبت با خالق
-
نسبت با خود
-
نسبت با محیط
-
نسبت با دیگران
-
نسبت با امور و موضوعات
هر کدام از این نسبت‌ها در طی پنج دوره‌ی اصلی رشدی (دوره‌ی ۱ تا ۵) رشد و تغییر می‌کنند.
تبیین نسبت‌ها در طول رشد:
| نسبت | دوره اول (۰-۷ سال) | دوره دوم (۷-۱۴ سال) | دوره سوم (۱۴-۲۱ سال، نوجوانی) | دوره چهارم (۲۱-۲۸ سال) | دوره پنجم (۲۸-۳۵ سال) |
|---|---|---|---|---|---|
| نسبت با خالق | وجدان فطری خدا | عقلانی شدن نسبت | استدلالی شدن نسبت | محبت به خدا | نجوا و دعا و ارتباط مستقیم |
| نسبت با خود | نیاز ناخودآگاه به خود | خودباوری و پذیرش خود | برتری‌جویی مثبت یا منفی | ایثار و خدمت به دیگران | فقر آگاهانه به خدا |
| نسبت با محیط | زیستن طبیعی در محیط | تجربه‌گری از محیط | کارآفرینی و عمل در محیط | تولید و بهره‌برداری | توسعه‌ی قلمرو حیات |
| نسبت با دیگران | وابستگی ناخودآگاه | انتخاب آگاهانه‌ی ارتباطات | توسعه یا محدودسازی روابط | گسترش طبیعی جمع‌ها | مسئولیت‌پذیری اجتماعی |
| نسبت با امور و موضوعات | مواجهه‌ی طبیعی با موضوعات | القاء موضوعات از بیرون | آغاز انتخاب موضوعات | امور بر اساس مشیت الهی | امور بر اساس نوع حیات |
نکات کلیدی مخصوص نوجوانی (دوره سوم):
-
نوجوان در همه نسبت‌ها وارد مرحله‌ی انتخابگری می‌شود.
-
نسبتش با خدا عقلانی و استدلالی می‌شود.
-
نسبت با خود دچار برتری‌جویی می‌شود.
-
نسبت با محیط به سمت کار و تجربه عملی متمایل می‌شود.
-
نسبت با دیگران بر مدار توسعه یا محدودسازی ارتباطات می‌چرخد.
-
نسبت با موضوعات، حالت انتخابی و گاه سرکشانه می‌یابد.
نتیجه‌گیری:
-
دوره نوجوانی نقطه عطف رشد است؛ اگر به درستی مدیریت نشود، اختلالات و انحرافات از همینجا آغاز می‌شوند.
-
شناخت دقیق نسبت‌های پنج‌گانه در این سن، به مربیان کمک می‌کند در رشد متوازن نوجوان مؤثرتر عمل کنند.
